Vruchtbaarheidsonderzoek bij de man.

Als eerste wordt het sperma onderzocht en vind er een lichamelijk onderzoek plaats. In veel ziekenhuizen onderzoekt men de man alleen als bij het zaadonderzoek afwijkingen worden gevonden. Er wordt gevraagd naar ziektes, operaties, gebruik van geneesmiddelen en naar de seksuele ontwikkeling (potentie, techniek en frequentie van de coïtus, eventuele pijn bij het vrijen). Vervolgens worden de lengte, het gewicht en de bloeddruk van de man gemeten.

De arts let ook op de uiterlijke verschijning (postuur, beharing), afwijkingen van het normale patroon kunnen namelijk wijzen op een verstoorde hormoonhuishouding. Daarna kunnen de uitwendige geslachtsorganen worden onderzocht, het andrologisch onderzoek. De arts bekijkt de penis en voelt aan de balzak, dit laatste om zeker te weten dat de ballen (testes) zijn ingedaald en na te gaan gaan of er geen ontstekingen of spataderkluwen aanwezig zijn. Tot slot kan de prostaat met een vinger via de anus worden afgetast.

Factoren en leefomstandigheden die van invloed zijn op de zaadkwaliteit:

⇒Overmatig alcoholgebruik (meer dan twee glazen per dag) resulteert in een duidelijk verminderde zaadkwaliteit.

⇒Roken en drugs lijken eveneens een ongunstig effect te hebben op de kwaliteit van zaad.

⇒Een te hoge temperatuur in de zaadballen geldt eveneens als veroorzaker van een slechtere zaadkwaliteit. De temperatuur in de zaadballen hoort 35 graden te zijn, dit is lager dan de lichaamstemperatuur (37 graden). Door bijvoorbeeld het dragen van strakke (onder)broeken, door veelvuldig een heet bad te nemen of naar de sauna te gaan, door een varicocè le (spatader in de balzak) en door een zittend beroep (bijv. vrachtwagenchauffeur) kan de temperatuur verhoogd zijn. Of door het zorgen voor een lagere temperatuur de kwaliteit daadwerkelijk verbetert is nog niet goed onderzocht.

⇒Te vaak klaarkomen (meerdere keren per dag), kan bijdragen aan een verminderd aantal zaadcellen per zaadlozing. Door te weinig klaarkomen kan de kwaliteit van het zaad eveneens verminderen. Een optimale hoeveelheid zaadcellen wordt verkregen door eens in de drie tot vijf dagen klaar te komen.

⇒Het werken met chemische of radio-actieve stoffen, bestrijdingsmiddelen, lood, ioniserende straling (bijv. röntgen) kan net als medicijngebruik, van invloed zijn op de zaadkwaliteit. Hier wordt nog altijd onderzoek naar gedaan. Risicogroepen zijn in ieder geval schilders en kwekerijpersoneel.

⇒Stress kan een oorzaak zijn van tijdelijk verminderde zaadproductie.

⇒Te weinig vitamine C in de voeding kan eveneens een verminderde kwaliteit opleveren.

⇒Tot slot kan er eenmalig een slechte zaadkwaliteit worden gevonden omdat u bijvoorbeeld binnen 75 dagen vóór het zaadonderzoek last heeft gehad van koorts of een virusinfectie. In dit geval zal een volgend zaadonderzoek wellicht een positiever beeld opleveren.

Afwezigheid van zaadcellen:

Het kan ook voorkomen dat er sprake is van algehele onvruchtbaarheid omdat er geen zaadleiders zijn. Een mogelijke oorzaak hiervan is dat de man een aangeboren afwijking heeft of drager is van een erfelijke ziekte als CF (cystic fybrosis, taaislijmziekte). Nader bloedonderzoek kan meer informatie verschaffen over de risico's voor een kind. De zaadleiders kunnen ook verstopt zijn geraakt ten gevolge van een ziekte. Een andere groep krijgt met vruchtbaarheidsbehandelingen te maken nadat men spijt krijgt van een sterilisatie. Tot slot kunnen ejaculatiestoornissen, als gevolg van bijvoorbeeld impotentie, gedeeltelijke of totale onvruchtbaarheid veroorzaken.